De nederzettingen: patronen in tijd en ruimte (3e-8e eeuw)

In dit hoofdstuk maken we de stap van het landschap en de historische indeling van Noord-Holland in de Vroege Middeleeuwen naar de nederzettingen uit het 1e millennium: waar en hoe woonden en werkten mensen in deze periode in het gebied dat nu Noord-Holland is? We gebruiken daarbij historische en vooral ook archeologische informatie. De kern van dit hoofdstuk is een bespreking van de vijftig in onze ogen belangrijkste archeologische onderzoeken in de provincie.
Een lijst van deze onderzoeken is weergegeven in tabel 4.1 en op de bijbehorende kaart (fig. 4.1); in de tekst wordt telkens met vetgedrukte nummers verwezen naar de corresponderende nummering in deze tabel. Het gaat om vijftien grote tot zeer grote opgravingen, twaalf middelgrote opgravingen, dertien kleine opgravingen en tien archeologische waarnemingen of clusters van losse vondsten, de laatste vooral in gebieden waar maar weinig is opgegraven. De onderzoekslocaties liggen verspreid over de landschappelijke kerngebieden uit hoofdstuk 2 en de nederzettingsterritoria of grotere eenheden van hoofdstuk 3. Van elk van de genoemde onderzoeken worden de belangrijkste resultaten samengevat om patronen in tijd en ruimte te kunnen herkennen.