De relatie tussen sociale cognitie en sociaal gedrag bij mensen met een neurodegeneratieve aandoening: een systematische review en meta-analyse

Onderwerp/aanleiding: veranderingen in sociaal gedrag doen zich regelmatig voor bij neurodegeneratieve aandoeningen, zoals frontotemporale dementie (FTD), Alzheimer, Parkinson en Huntington. Deze veranderingen in gedrag hebben nadelige gevolgen voor zowel de persoon zelf, als zijn of haar omgeving. Tevens dragen deze veranderingen bij aan een verhoogde zorglast en een groter risico op opname in een verpleeginstelling. Stoornissen in sociale cognitie (SC) zijn eveneens veelvoorkomend in deze neurodegeneratieve aandoeningen. Aangenomen wordt dat deze SC stoornissen onderliggend zijn aan de veranderingen in gedrag. Tot nu toe is echter niet systematisch onderzocht hoe sociale cognitie en gedrag zich tot elkaar verhouden binnen de gehele groep mensen met een neurodegeneratieve aandoening.
Methode: conform de PRSIMA-richtlijnen hebben we op 5 september 2023 een systematische zoekactie uitgevoerd in de databases van PubMed en PsychINFO. De belangrijkste selectiecriteria waren dat deelnemers volwassenen waren met een neurodegeneratieve aandoening, sociale cognitie werd onderzocht met een prestatiegerichte taak, gedrag werd beoordeeld door middel van een proxy beoordeling, en correlaties werden gerapporteerd tussen sociale cognitie en sociaal gedrag. De kwaliteit van de studies werd beoordeeld met de mixed methods appraisal tool (MMAT).
Resultaten: in totaal werden 24 studies, die onderzoek hadden gedaan naar de relatie tussen sociale cognitie en sociaal gedrag, geïncludeerd. Wisselende resultaten werden gevonden wat betreft de associatie tussen SC en sociaal gedrag. Er werden zwakke verbanden gevonden tussen betere emotieherkenning en minder gedragssymptomen in het algemeen r = -0.23 CI [-0.42, -0.02] en betere emotieherkenning en minder symptomen van apathie r = -0.24 CI [-0.46, 0.01]. Disinhibitie hing vaker samen met SC aspecten dan agitatie of prikkelbaarheid. Voorts was affectieve theory of mind (ToM) vaker dan cognitieve ToM geassocieerd met gedrag.
Conclusie er is een zwak verband tussen sociale cognitie en sociaal gedrag, maar de resultaten over het algemeen zijn wisselend. Verder was de heterogeniteit groot wat betreft de gemeten aspecten van SC en sociaal gedrag en de daarvoor gebruikte instrumenten. Tezamen met een klein aantal studies wat dit verband onderzocht heeft, beperkt dit het trekken van stellige conclusies. Het huidige onderzoek benadrukt het belang van het creëren van meer eenheid in het gebruik van instrumenten voor het meten van SC en sociaal gedrag om het verband hiertussen beter te kunnen onderzoeken. Mogelijk kan dit uiteindelijk bijdragen aan het ontwikkelen van passende interventies voor problematisch sociaal gedrag.