Handelingsgerichte diagnostiek voor jonge kinderen met een cognitieve en / of functionele beperking

In december 2009 is een vierjarig project gestart voor het ontwikkelen van een instrument dat tot doel heeft aanvullende en meer verfijnde informatie te geven over het ontwikkelingsverloop van een kind met een cognitieve beperking en/of functionele beperking. In Nederland is geen genormeerd en valide instrument beschikbaar om de ontwikkeling van deze doelgroep goed in beeld te brengen en interventies op valide en betrouwbare wijze te evalueren. Met dit nieuwe instrument kunnen vorm, inhoud en doelen van de interventie optimaal afgestemd worden op het ontwikkelingsverloop en de -mogelijkheden van een kind. Bovendien kan de effectiviteit van interventie – die veelal moeizaam is te onderzoeken bij deze speciale groepen kinderen met ernstige ontwikkelingsbeperkingen – nauwkeurig onderzocht worden. Om de ontwikkeling van deze specifieke groepen gedifferentieerd en nauwkeurig te kunnen evalueren is een instrument nodig dat aansluit bij de huidige mogelijkheden voor diagnostiek, maar ook tegemoetkomt aan problemen als lange afnameduur, bodemeffecten en de afhankelijkheid van taal en motoriek. Het te ontwikkelen instrument wordt gebaseerd op een bestaand, internationaal veelgebruikt en valide instrument om de ontwikkeling van jonge kinderen in kaart te brengen, de Bayley-III. De lange afnameduur wordt ondervangen door een adaptieve testprocedure te ontwikkelen op basis van item-respons modellen.
De onbetrouwbaarheid en zeer beperkte klinische waarde van de standaardscores in het linkerdeel van de distributie (de zeer lage scores) worden ondervangen door het ontwikkelen van een intervalschaal die optimaal differentieert op elk punt van de schaal en die het vergelijken van scores tussen kinderen en testscores optimaal mogelijk maakt. De handelingsgerichtheid van het instrument wordt vergroot door het dichotome scoresysteem uit te breiden naar trichotoom, waarbij het mogelijk wordt een vaardigheid niet slechts als niet of wel aanwezig te scoren, maar ook als een in potentie aanwezige vaardigheid. Daarnaast wordt een testprocedure ontwikkeld waarmee het leerpotentieel kan worden bepaald en de mate en vorm van instructie waarvan het kind het meest profiteert. Tevens zal op basis van een multiple groep methode een indeling van de items plaatsvinden in onderscheiden ontwikkelingsfactoren, om een meer gedifferentieerd beeld te krijgen van de ontwikkeling. Op die manier kan de interventie beter aansluiten bij de sterke en zwakke kanten van het kind. Tenslotte zal aangepast testmateriaal (low motor, low vision en niet-verbaal) ontwikkeld worden om testbias als gevolg van functionele beperkingen van een kind te voorkomen.
De ontwikkeling van een verkorte testprocedure, een metrische schaal waarop nauwkeurig het ontwikkelingsverloop kan worden geëvalueerd en de bepaling van onderscheiden ontwikkelingsfactoren worden gebaseerd op een steekproef van minimaal 420 kinderen met een cognitieve beperking. Aanvullende steekproeven worden ingezet om de validiteit te bepalen van aangepaste testmaterialen voor gebruik bij kinderen met functionele beperkingen: kinderen met motorische beperkingen (low motor aanpassingen), kinderen met visuele beperkingen (low vision aanpassingen) en kinderen met een spraak- / taal- en/of gehoorprobleem (niet-verbale aanpassingen).
Het doel van het beschreven onderzoek is het aanpassen van de meest gebruikte test op het gebied van ontwikkelingsonderzoek, de Bayley test. Het materiaal en de instructies worden zodanig aangepast dat de test niet alleen toe te passen is bij zich gemiddeld ontwikkelende kinderen, maar ook bij kinderen met diverse beperkingen. Deze beperkingen belemmeren een optimaal resultaat op het ontwikkelingsonderzoek bij gebruik van het standaard materiaal. De diverse doelgroep vormt de belangrijkste relatie tussen het onderzoek en het thema ‘Diversiteit’ van het congres Jeugd in Onderzoek.