Het online toegankelijk maken van het digitale oorlogsarchief

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) gaf de minister van OCW op 26 november 2024 een formele waarschuwing tegen het voornemen om het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging (CABR) online toegankelijk te maken. Het CABR bestaat uit de dossiers van de personen die na de Tweede Wereldoorlog zijn onderzocht op collaboratie met de Duitse bezetter, en die naar aanleiding van dat onderzoek al dan niet voor de rechter gebracht zijn. Het was de bedoeling om dit archief vanaf 2 januari 2025 openbaar en online toegankelijk te maken maar door de formele waarschuwing werd het online toegankelijk maken van de gedigitaliseerde dossiers kort voor deze datum stopgezet. In de media werd dit beschreven als een ‘mokerslag’ die de AP uitdeelde aan het project ‘Oorlog voor de rechter’, waar al jaren gewerkt wordt aan de digitalisering van dit archief. De AP bleek al anderhalf jjaar op de hoogte van het project en de digitale openstelling van het archief, maar had zich de impact ervan niet eerder gerealiseerd. De waarschuwing kwam daarom onverwacht. Het besluit tot geheimhouding van het CABR is nu verlengd tot 1 januari 2026. De gedigitaliseerde dossiers zijn, onder voorwaarden en op beveiligde computers, in de studiezaal van het Nationaal Archief in Den Haag in te zien. Voor veel mensen is Den Haag niet naast de deur, en hoewel dus in theorie toegankelijk, is van feitelijke toegankelijkheid maar beperkt sprake. Ook wetenschappers zijn geraakt door deze beperking.