The classical genetic and genomic approach to the pathogenesis of primary ciliary dyskinesia

Trilharen (of cilia) zijn sterk gedifferentieerde structuren die specifieke cellulaire functies vervullen, zoals voortbeweging, waarneming van omgevingssignalen, of het geleidelijk naar buiten werken van de slijmlaag in de luchtwegen. Positionering van organen in het lichaam is deels ook afhankelijk van de werking van trilharen. Primaire ciliaire dyskinesie (PCD) is een erfelijke aandoening die gepaard gaat met een verminderde beweeglijkheid van de trilharen. Doordat hierdoor de luchtwegen worden aangetast, ontstaan er blijvende verwijdingen van de luchtwegen (bronchiën), aangeduid als bronchiëctasie en een chronische bijholteontsteking. Er bestaat ook een stoornis van de beweeglijkheid van de trilharen waarbij de organen in spiegelbeeld gepositioneerd zijn (situs inversus); deze noemt men wel het syndroom van Kartagener. In dit proefschrift wordt onderzoek gepresenteerd gericht op het ontrafelen van de oorzaak van PCD middels klassieke genetische en genomische studies. Het klassieke genetische onderzoek maakt gebruik van koppelingsonderzoek (linkage analyse). Dit onderzoek richt zich op het vinden van een ziektegen met behulp van zogenaamde genetische markers waarbij de overerving van het ziektegen dat de ziekte veroorzaakt, eenzelfde overervingspatroon volgt als de DNA marker. In hoofdstuk 2 wordt koppelingsonderzoek in 70 families met PCD beschreven. In deze studie is de aanname gedaan dat patiënten met het syndroom van Kartagener genetisch gezien andere afwijkingen hebben dan patiënten met PCD. Het hele erfelijke materiaal van 52 families met het syndroom van Kartagener is bekeken met 462 microstalliet markers. Eenzelfde studie is gedaan in 18 families met PCD. Deze studie suggereerde dat genen op chromosoom 15q24-q25 betrokken zijn bij het syndroom van Kartagener (LOD score 4.34).