Tussen vrijheid en openbare orde: inreis- en spreekverbod haatpredikers

Begin 2025 zouden drie buitenlandse islamitische predikers spreken op de Ramadan Expo in Utrecht. Drie dagen ervoor besluiten de Ministers van Justitie en Veiligheid (Van Weel; VVD) en van Asiel en Migratie (Faber; PVV) echter dat ze het land niet in mogen, omdat zij een bedreiging vormen voor de openbare orde, onder meer vanwege ‘haatzaaierij en het vergoelijken van geweld’. De rechter in kort geding oordeelt daarentegen dat de bewindspersonen hun besluit onvoldoende hebben onderbouwd. De voorzieningenrechter schorst de besluiten tot zes weken na bekendmaking van de beslissing op bezwaar, met als gevolg dat de signaleringen in het Schengen-informatiesysteem verwijderd zijn en de personen Nederland in kunnen reizen. De bijeenkomst blijkt vervolgens, voor zover bekend, probleemloos te verlopen, terwijl de rechter vanwege zijn uitspraak wordt bedreigd via internet (doxing).
Kernvraag die in deze en vergelijkbare andere besproken kwesties steeds aan de orde is, is die naar de verhouding tussen het ‘gevaar voor de openbare orde’ als grond voor het inreisverbod en de vrijheid van manifestatie en van meningsuiting, waarvan het censuurverbod deel uitmaakt. Ter oriëntatie op de beantwoording van deze vraag ga ik hierna kort in op de betekenis van het ‘gevaar voor de openbare orde’ (par. 2), het grondwettelijk censuurverbod (par. 3) en op de mogelijkheid van preventief en reactief/repressief optreden (par. 4). Daarna volgt een slotoverweging.