Busje komt zo! Onderzoek naar het lespakket OV4U in het speciaal onderwijs.

Anke de Boer, Folkje Douma, Hans Grietens, Alexander Minnaert

OnderzoeksoutputProfessional

Samenvatting

Met de invoering van het passend onderwijs beleid in augustus 2014 is de regelgeving rondom het speciaal leerlingenvervoer ook veranderd. De veranderingen zorgen ervoor dat niet alle leerlingen die naar het voortgezet speciaal onderwijs (vso) gaan recht hebben op vervoer van en naar school, maar dat dit per individuele leerling bekeken wordt door de gemeente. De verwachting is dat door deze veranderingen veel leerlingen bij de overgang van het speciaal onderwijs (so) naar het vso gebruik moeten gaan maken van het openbaar vervoer (ov) om naar school te kunnen gaan. Dit is een grote uitdaging voor leerlingen binnen het speciaal onderwijs, omdat reizen met het ov zeer complexe handelingen vraagt. Er wordt veel gevraagd van de zelfstandigheid, sociale vaardigheden, executieve functies en aandacht van een persoon.

Om leerlingen met het ov te kunnen laten reizen is het van belang dat zij hierop voorbereid worden. Een manier waarop dit gedaan kan worden is door hierover les te geven waarbij gebruik kan worden gemaakt van bestaande lespakketten. Een voorbeeld van een lespakket is OV4U. Onderzoek naar de effectiviteit van het lespakket OV4U in het speciaal onderwijs ontbrak tot op heden. Dit onderzoek heeft daarin willen voorzien en had als doel het effect van het lespakket OV4U te onderzoeken de kennis over het openbaar vervoer, zelfverzekerdheid/zelfredzaamheid met betrekking tot het gebruiken van openbaar vervoer, het zelfbeeld, de executieve vaardigheden, en attitudes van ouders tegenover het ov-gebruik. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen leerlingen met gedragsproblemen en/of andere psychiatrische problematiek en leerlingen met een cognitieve beperking.

Er is een quasi-experimenteel onderzoek opgezet met een experimentele groep (N=141) en een controle groep (N=83). Voorafgaand aan de start van het lespakket zijn er vragenlijst afgenomen bij leerlingen en hun ouders, en na afloop van het lespakket nogmaals. Het lespakket OV4U bevat 15 lessen die onder leiding van studenten van de Faculteit Gedrags- en Maatschappijwetenschappen van de Rijksuniversiteit Groningen zijn gegeven. Met covariantie-analyses (ancova’s) is gekeken wat het effect van het lespakket OV4U is.

De resultaten laten zien dat het lespakket OV4U een positief effect heeft op de kennis van leerlingen over het ov. Het kennisniveau ligt bij leerlingen met gedragsproblemen en/of andere psychiatrische problematiek hoger dan bij leerlingen met een cognitieve beperking. De executieve vaardigheden van leerlingen met een gedragsprobleem en/of andere psychiatrische problematiek, die de lessen van OV4U hebben gevolgd, zijn ook toegenomen, in vergelijking met de andere leerlingen. Daarnaast zijn er positieve effecten gevonden op de algehele attitudes van ouders wiens kind de lessen van OV4U heeft gevolgd.

Dit onderzoek laat zien dat het lespakket OV4U een positieve bijdrage levert aan de kennis van leerlingen over het ov, de executieve functies (van een deel van de leerlingen), en de algehele attitudes van ouders over het ov-gebruik door hun kind. Het gaat hierbij weliswaar om korte termijneffecten. De verwachting is dat de uitkomsten (beter) beklijven als les over het ov structureel in het curriculum van het speciaal onderwijs wordt opgenomen.
Originele taal-2Dutch
Plaats van productieGroningen
UitgeverijRijksuniversiteit Groningen
Opdrachtgevend orgaanStichting Kinderpostzegels Nederland
Aantal pagina's39
StatusPublished - 1-jun.-2018

Citeer dit